नगरपरिषद मेगा भरती 2026 ची तयारी करणाऱ्या उमेदवारांसाठी महत्त्वाची माहिती समोर आली आहे. महाराष्ट्र नगरपरिषद प्रशासन संचालनालयाने नगरपरिषद व नगरपंचायत आस्थापनेवरील गट-क व गट-ड संवर्गातील पदांसाठी शैक्षणिक पात्रता तसेच पदनिहाय परीक्षेचा अभ्यासक्रम व परीक्षेचे स्वरूप प्रसिद्ध केले आहे. उपलब्ध अधिकृत कागदपत्रांमध्ये विविध पदांसाठी आवश्यक शैक्षणिक, तांत्रिक व अनुभवाच्या अटी दिल्या आहेत. या लेखामध्ये नगरपरिषद भरती 2026 शैक्षणिक पात्रता, पदनिहाय अभ्यासक्रम, परीक्षा पॅटर्न आणि महत्त्वाच्या अटी एकाच ठिकाणी सोप्या भाषेत देण्यात आल्या आहेत.

नगरपरिषद भरती 2026 मधील गट-क पदे

अधिकृत पात्रता कागदपत्रामध्ये नगरपरिषद/नगरपंचायत आस्थापनेवरील गट-क पदांसाठी विविध संवर्ग नमूद करण्यात आले आहेत. त्यामध्ये वरिष्ठ लिपिक, लिपिक-टंकलेखक, लघुटंकलेखक, वाहनचालक, उद्यान पर्यवेक्षक, ग्रंथपाल, तांत्रिक पदे, आरोग्य विभागातील पदे आणि अग्निशमन विभागातील पदांचा समावेश आहे.

1. वरिष्ठ लिपिक

• मान्यताप्राप्त विद्यापीठाची कोणत्याही शाखेची पदवी.
• मराठी 30 शब्द प्रति मिनिट किंवा इंग्रजी 40 शब्द प्रति मिनिट टंकलेखन परीक्षा.
• संबंधित अनुभव व विभागीय परीक्षेच्या अटी लागू आहेत.

2. लिपिक-टंकलेखक

• मान्यताप्राप्त विद्यापीठाची कोणत्याही शाखेची पदवी.
• मराठी 30 श.प्र.मि. / इंग्रजी 40 श.प्र.मि. टंकलेखन.
• शासनमान्य MS-CIT किंवा समकक्ष प्रमाणपत्र.
• मराठी भाषेचे पुरेसे ज्ञान.

पात्रतेचे पदोन्नतीसंबंधी निकषही PDF मध्ये नमूद आहेत.

3. लघुटंकलेखक

• मान्यताप्राप्त विद्यापीठाची कोणत्याही शाखेची पदवी.
• मराठी व इंग्रजी लघुटंकलेखन 80 श.प्र.मि. वेगाची परीक्षा.
• मराठी 30 श.प्र.मि. / इंग्रजी 40 श.प्र.मि. टंकलेखन पात्रता.
• MS-CIT किंवा समकक्ष शासनमान्य प्रमाणपत्र.
• मराठी भाषेचे ज्ञान.

4. वाहनचालक

• SSC उत्तीर्ण.
• हलके वाहन चालविण्याचा वैध परवाना.
• वाहन चालविण्याचा 3 वर्षांचा अनुभव.
• वाहन दुरुस्ती/देखभाल प्रशिक्षण प्रमाणपत्र असणाऱ्यास प्राधान्य.
• मराठी भाषेचे ज्ञान.

5. उद्यान पर्यवेक्षक

• B.Sc. (Horticulture)/Agriculture/Forestry किंवा संबंधित वनस्पतीशास्त्र पदवी.
• संबंधित समकक्ष पदावरील 3 वर्षांचा अनुभव असणाऱ्या उमेदवारास प्राधान्य.

6. ग्रंथपाल

• नगरपरिषद आस्थापनेवरील सहायक ग्रंथपाल म्हणून किमान 3 वर्षांची नियमित सेवा असलेल्या कर्मचाऱ्याला पदोन्नतीची तरतूद.
• मान्यताप्राप्त विद्यापीठाची ग्रंथालयशास्त्रातील B.Lib. पदवी.

7. सहायक ग्रंथपाल

• B.Lib. पदवी.
• M.Lib. पदवी असल्यास प्राधान्य.
• मराठी भाषेचे पुरेसे ज्ञान.

नगरपरिषद भरती 2026 तांत्रिक पदांची पात्रता

8. गाळणी चालक / प्रयोगशाळा सहायक

• विज्ञान शाखेतील रसायनशास्त्र विषयाची पदवी.
• प्रयोगशाळा सहायक पदासाठी DMLT पात्रता.
• मराठी भाषेचे ज्ञान.
• MS-CIT किंवा समकक्ष शासनमान्य प्रमाणपत्र.

9. जोडारी / वीजतंत्री

• 10 वी उत्तीर्ण.
• शासनमान्य ITI मधील वीजतंत्री / नळ कारागीर अभ्यासक्रमाचे प्रमाणपत्र.
• संबंधित कामाचा किमान 3 वर्षांचा अनुभव.

10. पंप ऑपरेटर

• 10 वी उत्तीर्ण.
• शासनमान्य ITI मधील पंप ऑपरेटर अभ्यासक्रमाचे प्रमाणपत्र.
• अनुभव असणाऱ्यास प्राधान्य.

11. तारतंत्री / वायरमन

• 10 वी उत्तीर्ण.
• शासनमान्य ITI मधील वायरमन अभ्यासक्रमाचे प्रमाणपत्र.
• अनुभव असणाऱ्यास प्राधान्य.

12. अनुरेखक

• 12 वी  उत्तीर्ण.
• शासनमान्य ITI मधील अनुरेखक किंवा तत्सम कोर्स.
• संबंधित अनुभव असल्यास प्राधान्य.
• मराठी भाषेचे ज्ञान.

13. आरेखक

• 12 वी उत्तीर्ण.
• शासनमान्य संस्थेचा AutoCAD कोर्स.
• संबंधित अनुभव असल्यास प्राधान्य.
• मराठी भाषेचे ज्ञान.

लेखा विभागातील पद

14. रोखपाल

• मान्यताप्राप्त विद्यापीठाची कोणत्याही शाखेची पदवी.
• मराठी 30 श.प्र.मि. / इंग्रजी 40 श.प्र.मि. टंकलेखन.
• MS-CIT किंवा समकक्ष शासनमान्य प्रमाणपत्र.
• मराठी भाषेचे पुरेसे ज्ञान.

अग्निशमन विभागातील पदे

15. प्रमुख अग्निशमन विमोचक / Leading Fireman

• नगरपरिषद आस्थापनेवरील अग्निशमन विमोचक (फायरमन) पदावर किमान 3 वर्षांची नियमित सेवा.
• फायरमन प्रशिक्षण पूर्ण केल्याचे प्रमाणपत्र.

16. वाहन चालक कम ऑपरेटर

• 10 वी उत्तीर्ण.
• 6 महिन्यांचा शासनमान्य अग्निशमन प्रशिक्षण अभ्यासक्रम.
• वैध जड वाहन परवाना.
• जड वाहन चालक म्हणून किमान 3 वर्षांचा अनुभव.
• मराठी भाषेचे ज्ञान.
• शारीरिक पात्रतेच्या अटी लागू आहेत.

सार्वजनिक आरोग्य विभागातील पदे

17. वैद्यकीय अधिकारी

• मान्यताप्राप्त विद्यापीठाची MBBS पदवी.
• महाराष्ट्र मेडिकल कौन्सिलमध्ये नोंदणी.
• संबंधित क्षेत्रातील किमान 3 वर्षांचा अनुभव.
• मराठी भाषेचे ज्ञान.

18. आरोग्य सहायक

• 12 वी  उत्तीर्ण.
• बहुउद्देशीय कर्मचाऱ्यांसाठीचा किमान 12 महिन्यांचा प्रशिक्षण अभ्यासक्रम किंवा स्वच्छता निरीक्षक अभ्यासक्रम.
• संबंधित कामाचा किमान 2 वर्षांचा अनुभव.
• मराठी भाषेचे ज्ञान.

19. परिचारिका

• 12 वी उत्तीर्ण.
• महाराष्ट्र नर्सिंग कौन्सिलची General Nursing/Midwifery पदविका.
• महाराष्ट्र नर्सिंग कौन्सिलमध्ये नोंदणी.
• परिचारिका म्हणून किमान 3 वर्षांचा अनुभव.
• मराठी भाषेचे ज्ञान.

नगरपरिषद भरती 2026 गट-ड पदांची पात्रता

गट-ड अंतर्गत खालील पदांचा समावेश आहे:

1. शिपाई

• 10 वी उत्तीर्ण.
• मराठी भाषेचे ज्ञान.

2. हवालदार / नाईक

• शिपाई पदावर किमान 5 वर्षांची नियमित सेवा.
• सेवाज्येष्ठता व गुणवत्तेनुसार पदोन्नती.

3. व्हालमन

• 10वी  उत्तीर्ण.
• शासनमान्य ITI मधील नळ कारागीर अभ्यासक्रम.
• संबंधित अनुभव असल्यास प्राधान्य.
• MS-CIT किंवा समकक्ष प्रमाणपत्र.
• मराठी भाषेचे ज्ञान.

4. अग्निशामक विमोचक / फायरमन

• 10वी  उत्तीर्ण.
• 6 महिन्यांचा अग्निशमन प्रशिक्षण अभ्यासक्रम.
• मराठी भाषेचे ज्ञान.
• उंची, वजन, दृष्टी आणि इतर शारीरिक पात्रता लागू.

5. मुकादम

• नगरपरिषद आस्थापनेवरील सफाई कामगार संवर्गात किमान 3 वर्षांची नियमित सेवा.
• किमान 7वी उत्तीर्ण.
• मराठी भाषेचे ज्ञान.

6. सफाई कामगार

• 7वी उत्तीर्ण.
• मराठी भाषेचे ज्ञान.
• नामनिर्देशन/वारसा हक्काच्या तरतुदीनुसार नियुक्ती.

नगरपरिषद भरती 2026 परीक्षा पॅटर्न

संचालनालयाच्या अभ्यासक्रमाच्या PDF मध्ये गट-क व गट-ड पदांसाठी पदाच्या शैक्षणिक पात्रतेच्या समकक्ष स्तरावर अभ्यासक्रम ठेवण्याचे नमूद आहे. काही पदांसाठी सामान्य विषयांसोबत स्वतंत्र तांत्रिक विषयाचा समावेश आहे.

सामान्य स्वरूपात पुढील विषयांचा समावेश आढळतो:

• मराठी
• इंग्रजी
• सामान्य ज्ञान
• बौद्धिक चाचणी
• अंकगणित
• संबंधित पदाचा तांत्रिक विषय

अभ्यासक्रमाच्या दस्तऐवजात अनेक पदांसाठी 60 गुणांचे स्वरूप दिसते, ज्यामध्ये मराठी, इंग्रजी, सामान्य ज्ञान व बौद्धिक चाचणी यांसोबत संबंधित पदाच्या तांत्रिक विषयाचा समावेश आहे. तांत्रिक पदांसाठी तांत्रिक विषयाला स्वतंत्र गुणभार देण्यात आला आहे.

नगरपरिषद भरती अभ्यासक्रम – सामान्य विषय

1. मराठी

मराठी विषयामध्ये प्रामुख्याने:

• शब्दसंग्रह
• वाक्यरचना
• व्याकरण
• समानार्थी व विरुद्धार्थी शब्द
• म्हणी व वाक्प्रचार
• शब्दांचे अर्थ व उपयोग
• उताऱ्यावरील प्रश्न
• वाक्य पृथक्करण
• समूहदर्शक शब्द
• लेखक व कवींची टोपणनावे

2. इंग्रजी

• Common Vocabulary
• Sentence Structure
• Grammar
• Idioms and Phrases
• Comprehension of Passage
• Sentence Arrangement
• Error Correction

3. सामान्य ज्ञान

सामान्य ज्ञानामध्ये:

• आधुनिक भारताचा इतिहास, विशेषतः महाराष्ट्राचा इतिहास
• महाराष्ट्राचा भूगोल
• भारत व महाराष्ट्रातील भूगोल
• हवामान
• अक्षांश व रेखांश
• महाराष्ट्रातील जमिनीचे प्रकार
• पर्जन्यमान
• प्रमुख पिके
• शहरे व नद्या
• उद्योगधंदे
• अर्थव्यवस्था
• राष्ट्रीय उत्पन्न
• शेती व उद्योग
• बँकिंग
• लोकसंख्या
• दारिद्र्य व बेरोजगारी
• अर्थसंकल्प
• चालू घडामोडी
• राज्यशास्त्र
• सामान्य विज्ञान
• मूलभूत संगणक ज्ञान

यांचा समावेश आहे.

4. बौद्धिक चाचणी

• क्रमबद्ध मालिका
• संख्या संच
• समान संबंध
• आकृत्यांवरील प्रश्न
• वेन आकृती
• दिनदर्शिका
• रांगेवरील प्रश्न
• सांकेतिक भाषा
• विसंगत पद
• विधाने व अनुमाने
• आरशातील प्रतिमा
• पाण्यातील प्रतिबिंब
• दिशा व अंतर
• घड्याळ
• नातेसंबंध
• निरीक्षण व आकलन

अशा प्रकारच्या प्रश्नांचा अभ्यासक्रमात समावेश आहे.

तांत्रिक पदांसाठी स्वतंत्र अभ्यासक्रम

तांत्रिक पदांनुसार विषय बदलतो. उदाहरणार्थ, वीजतंत्री/वायरमन पदासाठी विद्युत नियम, कॅपॅसिटर, मोटर, जनरेटर, ट्रान्सफॉर्मर, वायरिंग, सबस्टेशन उपकरणे आणि ITI अभ्यासक्रमाशी संबंधित बाबी दिल्या आहेत.

उद्यान पर्यवेक्षक पदासाठी Horticulture/Forestry/Agriculture संबंधित विषयांचा अभ्यासक्रम दिला आहे. यामध्ये फलोत्पादन, रोपवाटिका व्यवस्थापन, वनस्पती प्रसार, मातीची सुपीकता, फळपिके, रोग, कीटक व्यवस्थापन, Floriculture, Landscaping आणि Tree Plantation यांचा समावेश आहे.

सहायक ग्रंथपाल पदासाठी ग्रंथालय व्यवस्थापन, ग्रंथालयाचे प्रकार, वर्गीकरण, रेकॉर्ड देखभाल, ई-ग्रंथालय, सोशल मीडिया, ग्रंथ प्रदर्शन आणि महाराष्ट्र सार्वजनिक ग्रंथालयांशी संबंधित विषय दिले आहेत.

फायरमन पदासाठी प्रथमोपचार, अग्निशमन विभागातील कर्तव्ये, वॉचरूम रेकॉर्ड आणि अग्निशमन यंत्रांची हाताळणी यासंबंधी अभ्यासक्रम दिला आहे.

नगरपरिषद भरती 2026 साठी महत्त्वाच्या सामान्य अटी

नगरपरिषद सेवाप्रवेश नियमांनुसार गट-क व गट-ड पदांसाठी नियुक्तीची पद्धत, शैक्षणिक पात्रता, अनुभव आणि इतर अटी पदानुसार लागू होतात. नामनिर्देशनाद्वारे नियुक्तीसाठी किमान वय 18 वर्षे असल्याचे दस्तऐवजात नमूद आहे; कमाल वयोमर्यादा प्रचलित महाराष्ट्र शासनाच्या नियमांनुसार राहते.

तसेच काही पदांसाठी शारीरिक पात्रता, तांत्रिक पात्रता आणि अनुभवाची अट स्वतंत्रपणे लागू आहे.

नियुक्तीनंतर काही पदांसाठी दोन वर्षांचा परिविक्षाधीन कालावधी नमूद करण्यात आला आहे.

नगरपरिषद भरती 2026 – विषय व गुण

1) वरिष्ठ लिपिक, लिपिक-टंकलेखक, लघुटंकलेखक, वाहन चालक, रोखपाल, वाहनचालक कम ऑपरेटर, शिपाई

• कालावधी: 2 तास
• प्रश्नपत्रिका: वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी
• माध्यम: मराठी/इंग्रजी विषयानुसार.

2) उद्यान पर्यवेक्षक, सहायक ग्रंथपाल, गाळणी चालक/प्रयोगशाळा सहायक, जोडारी/वीजतंत्री, पंप ऑपरेटर, तारतंत्री (वायरमन), अनुरेखक, आरेखक, आरोग्य सहायक, परिचारिका, व्हालमन, अग्निशामक विमोचक (फायरमन)

• कालावधी: 2 तास
• एकूण: 100 प्रश्न, 200 गुण
• प्रश्नपत्रिका: वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी
• तांत्रिक विषयासाठी 40 प्रश्न व 80 गुण आहेत.

वैद्यकीय अधिकारी पदासाठी मात्र PDF मध्ये तांत्रिक विषयाशी संबंधित 100 प्रश्न स्वतंत्रपणे नमूद आहेत.

नगरपरिषद भरती 2026 – उमेदवारांनी काय अभ्यास करावा?

नगरपरिषद भरतीची तयारी करणाऱ्या उमेदवारांनी आपल्या पदानुसार अभ्यासाचे नियोजन करणे महत्त्वाचे आहे.

सामान्य विषयांसाठी:

1. मराठी व्याकरण
2. इंग्रजी Grammar
3. महाराष्ट्राचा इतिहास व भूगोल
4. चालू घडामोडी
5. राज्यशास्त्र
6. सामान्य विज्ञान
7. अंकगणित
8. बुद्धिमत्ता चाचणी

तांत्रिक पदांसाठी:
सामान्य विषयांसोबत आपल्या पदाच्या शैक्षणिक पात्रतेच्या समकक्ष स्तरावरील तांत्रिक अभ्यासक्रमाचा सखोल अभ्यास करावा.

महत्वाच्या लिंक – Important Links

• अधिकृत नगरपरिषद प्रशासन संचालनालय वेबसाइट: अधिकृत वेबसाइट
• नगरपरिषद भरती / पदभरती संबंधित अधिकृत माहिती: नगरपरिषद पदभरती विभाग
• शैक्षणिक पात्रता (अधिकृत जाहिरात ) :  इथे क्लिक करा 
• सर्व विषयाचा अभ्यासक्रम (अधिकृत जाहिरात ) : इथे क्लिक करा 
• अधिकृत शासन निर्णय व आदेश: महत्त्वाचे शासन निर्णय
• नगरपरिषद प्रशासन संचालनालय संपर्क माहिती: संपर्क माहिती