Tax Assistant Syllabus 2027: महाराष्ट्र शासनाच्या वित्त विभागाकडून वस्तू व सेवा कर (GST) विभागातील कर सहाय्यक (गट-क) संवर्गाच्या विभागीय परीक्षेच्या स्वरूपात आणि अभ्यासक्रमात महत्त्वपूर्ण बदल करण्यात आला आहे. यासंदर्भात महाराष्ट्र शासनाने 18 नोव्हेंबर 2026 रोजी अधिकृत शासन निर्णय (GR) जारी केला आहे.
या नवीन निर्णयानुसार कर सहाय्यक विभागीय परीक्षेसाठी सुधारित अभ्यासक्रम निश्चित करण्यात आला असून, हा नवीन अभ्यासक्रम सन 2027 च्या परीक्षा वर्षापासून लागू होणार आहे.
या परीक्षेमध्ये एकूण 4 प्रश्नपत्रिका असणार असून प्रत्येक प्रश्नपत्रिका 100 गुणांची असेल. म्हणजेच संपूर्ण परीक्षेचे एकूण गुण 400 असतील. चला तर मग जाणून घेऊया नवीन परीक्षा पद्धती, चारही पेपरचा अभ्यासक्रम, गुण आणि वेळेची सविस्तर माहिती.
कर सहाय्यक विभागीय परीक्षा 2027
- विभागाचे नाव: वस्तू व सेवा कर विभाग, महाराष्ट्र शासन
- पदाचे नाव: कर सहाय्यक (गट-क)
- परीक्षेचे नाव: कर सहाय्यक विभागीय परीक्षा
- शासन निर्णय दिनांक: 18 नोव्हेंबर 2026
- एकूण प्रश्नपत्रिका: 4
- प्रत्येक पेपरचे गुण: 100
- एकूण गुण: 400
- नवीन अभ्यासक्रम लागू: परीक्षा वर्ष 2027 पासून
- शासन विभाग: वित्त विभाग, महाराष्ट्र शासन
कर सहाय्यक विभागीय परीक्षा 2027 नवीन परीक्षा पद्धती
नवीन शासन निर्णयानुसार परीक्षेमध्ये एकूण चार प्रश्नपत्रिका असतील. प्रश्नपत्रिका क्रमांक 1 आणि 4 या वर्णनात्मक उत्तर पद्धतीच्या असतील, तर प्रश्नपत्रिका क्रमांक 2 आणि 3 या बहुपर्यायी व प्रात्यक्षिक स्वरूपाशी संबंधित असतील.
| पेपर क्रमांक | विषय | गुण | वेळ |
|---|---|---|---|
| पेपर 1 | विभागाकडून अंमलबजावणी करण्यात येणारे कर कायदे व नियम | 100 | 3 तास |
| पेपर 2 | कर कायद्यांच्या कार्यपद्धती | 100 | 2 तास |
| पेपर 3 | संगणक व विभागाने अंगीकृत केलेली ऑटोमेशन पद्धती | 100 | 1 तास 30 मिनिटे + 1 तास 30 मिनिटे |
| पेपर 4 | महाराष्ट्र नागरी सेवा नियम व इतर कायदे | 100 | 3 तास |
पेपर क्रमांक 1 – विभागाकडून अंमलबजावणी करण्यात येणारे कर कायदे व नियम
एकूण गुण: 100 | वेळ: 3 तास | पुस्तकाशिवाय
या पेपरमध्ये महाराष्ट्रातील विविध कर कायदे आणि त्यासंबंधित नियमांचा अभ्यास करावा लागणार आहे.
या पेपरचे चार भाग आहेत.
- महाराष्ट्र वस्तू व सेवा कर कायदा, 2017 आणि त्याअनुषंगाने बनवलेले नियम – 70 गुण.
- महाराष्ट्र मूल्यवर्धित कर कायदा, 2002 (01 जुलै 2017 नंतर) आणि संबंधित नियम – 20 गुण.
- केंद्रीय विक्रीकर कायदा, 1956 आणि संबंधित नियम – 5 गुण.
- महाराष्ट्र व्यवसाय, व्यापार, आजीविका व नोकऱ्यांवरील कर कायदा, 1975 आणि संबंधित नियम – 5 गुण.
महत्त्वाचे: या पेपरमध्ये महाराष्ट्र वस्तू व सेवा कर कायदा (MGST Act) याला सर्वाधिक 70 गुणांचे महत्त्व देण्यात आले आहे.
पेपर क्रमांक 2 – कर कायद्यांच्या कार्यपद्धती
एकूण गुण: 100 | वेळ: 2 तास | पुस्तकाशिवाय
या पेपरमध्ये वस्तू व सेवा कर कायद्याच्या विविध कार्यपद्धती, नियमावली, नमुने, अधिसूचना आणि परिपत्रके यांचा अभ्यास करावा लागेल.
या पेपरचे दोन भाग आहेत.
भाग 1 – 80 गुण
वस्तू व सेवा कर कायद्याच्या विविध कार्यपद्धती व नियमावली यामध्ये खालील विषयांचा समावेश आहे.
- नोंदणी (Registration)
- विवरणपत्र (Returns)
- कर भरणे (Payment)
- विवरणपत्रांची छाननी
- परतावा (Refund)
- परताव्याची छाननी
- लेखापरीक्षण (Audit)
- कर निर्धारण (Adjudication)
- कर वसुली (Recovery)
- अपील (Appeal)
भाग 2 – 20 गुण
- मूल्यवर्धित कर कायद्याच्या कार्यपद्धतीची नियम पुस्तिका.
- महाराष्ट्र व्यवसाय कर.
- नोंदणी, विवरणपत्र आणि कर भरणे.
- विवरणपत्रांची छाननी व परतावा.
- लेखापरीक्षण आणि कर निर्धारण.
- वसुली व अपील.
- व्यवसायकर माहितीपुस्तिका (Manual).
पेपर क्रमांक 3 – संगणक व ऑटोमेशन पद्धती
एकूण गुण: 100 | पुस्तकाशिवाय
या पेपरमध्ये लेखी परीक्षा आणि प्रात्यक्षिक परीक्षा असे दोन भाग असतील. दोन्ही भाग प्रत्येकी 50 गुणांचे असतील.
भाग 1 – लेखी परीक्षा (50 गुण)
| विषय | गुण |
|---|---|
| MS Excel | 10 |
| MS Word | 10 |
| MS PowerPoint | 5 |
| ई-मेल व मेल विलीनीकरण (Mail Merging) | 5 |
| बॅक ऑफिस सिस्टीम | 15 |
| IT व Networking System | 5 |
| एकूण | 50 |
भाग 2 – प्रात्यक्षिक परीक्षा (50 गुण)
प्रात्यक्षिक परीक्षेमध्येही वरील विषयांनुसार गुणांचे विभाजन करण्यात आले आहे.
यामध्ये खालील संगणक कौशल्यांचा समावेश असेल.
- MS Excel मध्ये Worksheet तयार करणे, संपादन करणे व व्यवस्थापन.
- Excel मधील Basic Formulas आणि Calculations.
- Data Sorting, Filters, V-Lookup आणि Pivot Table.
- Conditional Formatting आणि Remove Duplicates.
- MS Word मध्ये पत्र तयार करणे व Formatting.
- Table तयार करणे, Header, Footer आणि Page Layout.
- MS PowerPoint वापरणे.
- ई-मेल आणि Mail Merging.
- बॅक ऑफिस सिस्टीममध्ये अर्ज प्रक्रिया, करदात्यांची माहिती शोधणे, MIS Reports, Appeal, Refund, Assessment, Adjudication, Demand & Collection Register, Recovery आणि Enforcement.
- IT आणि Networking System तसेच कार्यालयीन IT उपकरणांची देखभाल.
पेपर 3 साठी वेळ:
- लेखी परीक्षा – 1 तास 30 मिनिटे.
- प्रात्यक्षिक परीक्षा – 1 तास 30 मिनिटे.
पेपर क्रमांक 4 – महाराष्ट्र नागरी सेवा नियम व इतर कायदे
एकूण गुण: 100 | वेळ: 3 तास | पुस्तकांसह
या पेपरमध्ये महाराष्ट्र नागरी सेवा नियम आणि विविध महत्त्वाच्या कायद्यांचा अभ्यास करावा लागेल.
या पेपरचे एकूण सहा भाग आहेत.
भाग 1 – 75 गुण
| विषय | गुण |
|---|---|
| महाराष्ट्र नागरी सेवा (रजा) नियम, 1981 | 10 |
| महाराष्ट्र नागरी सेवा (वेतन) नियम, 1981 | 5 |
| महाराष्ट्र नागरी सेवा (निवृत्ती वेतन) नियम, 1982 | 5 |
| महाराष्ट्र नागरी सेवा (पदग्रहण अवधी, स्वीयेतर सेवा, निलंबन इ.) नियम, 1981 | 10 |
| महाराष्ट्र सर्वसाधारण भविष्य निर्वाह निधी नियम, 1998 | 5 |
| महाराष्ट्र नागरी सेवा (वर्तणूक) व (शिस्त व अपील) नियम, 1979 | 20 |
| सेवाथ प्रणाली | 10 |
| दिव्यांग व्यक्ती हक्क अधिनियम, 2016 व संबंधित आरक्षण तरतुदी | 10 |
| एकूण | 75 |
भाग 2 ते भाग 6 – प्रत्येकी 5 गुण
- भाग 2 – माहितीचा अधिकार अधिनियम, 2005 – 5 गुण.
- भाग 3 – महाराष्ट्र सार्वजनिक अधिनियम, 2005 – 5 गुण.
- भाग 4 – महाराष्ट्र शासकीय कामकाजात विलंब करण्यास प्रतिबंध करण्याचा अधिनियम, 2005 – 5 गुण.
- भाग 5 – आपत्ती व्यवस्थापन कायदा, 2005 – 5 गुण.
- भाग 6 – महाराष्ट्र लोकसेवा हक्क कायदा, 2005 – 5 गुण.
कर सहाय्यक विभागीय परीक्षेसाठी महत्त्वाचे बदल
महाराष्ट्र शासनाच्या नवीन निर्णयानुसार खालील महत्त्वाचे बदल करण्यात आले आहेत.
- कर सहाय्यक विभागीय परीक्षेचा सुधारित अभ्यासक्रम निश्चित करण्यात आला आहे.
- GST कायदा आणि त्यासंबंधित नियमांचा अभ्यासक्रमात समावेश करण्यात आला आहे.
- परीक्षा एकूण चार प्रश्नपत्रिकांमध्ये घेतली जाणार आहे.
- प्रत्येक प्रश्नपत्रिका 100 गुणांची असून एकूण परीक्षा 400 गुणांची असेल.
- संगणक विषयासाठी लेखी आणि प्रात्यक्षिक परीक्षा अशा दोन भागांची तरतूद करण्यात आली आहे.
- सुधारित अभ्यासक्रम सन 2027 च्या परीक्षा वर्षापासून लागू होणार आहे.
कोणाला लागू होणार नवीन अभ्यासक्रम?
वस्तू व सेवा कर विभागातील गट-क संवर्गातील कर सहाय्यक पदाच्या विभागीय परीक्षेसाठी हा सुधारित अभ्यासक्रम लागू राहील.
तसेच वस्तू व सेवा कर विभागातील गट-ड संवर्गातील कर्मचारी कर सहाय्यक (गट-क) या पदावर पदोन्नत झाल्यास त्यांनाही हा नवीन अभ्यासक्रम लागू राहणार आहे.
महत्त्वाची सूचना: या शासन निर्णयाद्वारे केवळ विभागीय परीक्षेचे स्वरूप आणि अभ्यासक्रम बदलण्यात आला आहे. विभागीय परीक्षा उत्तीर्ण होण्याचे परिणाम, पदोन्नती, सेवाज्येष्ठता, वेतननिश्चिती किंवा इतर सेवाविषयक बाबींच्या विद्यमान नियमांमध्ये कोणताही बदल करण्यात आलेला नाही.
अधिकृत शासन निर्णय (GR) PDF
कर सहाय्यक विभागीय परीक्षा 2027 चा नवीन अभ्यासक्रम आणि परीक्षा पद्धतीची अधिकृत माहिती पाहण्यासाठी महाराष्ट्र शासनाचा संपूर्ण शासन निर्णय PDF डाउनलोड करा.
शासन निर्णयाची माहिती:
- विभाग – वित्त विभाग, महाराष्ट्र शासन
- शासन निर्णय दिनांक – 18 नोव्हेंबर 2026
- शासन निर्णय क्रमांक – विकअ 1125/प्र.क्र.189/वि.प्र.-1
- संगणक संकेतांक – 202611181712550905
अधिकृत संकेतस्थळ: https://www.maharashtra.gov.in/