Birth Certificate Online Apply 2026: जन्म दाखला (Birth Certificate) हा प्रत्येक नागरिकासाठी अत्यंत महत्त्वाचा सरकारी दस्तऐवज आहे. शाळा प्रवेश, आधार कार्ड, पासपोर्ट, सरकारी योजना, नोकरी तसेच इतर अनेक कामांसाठी जन्म दाखल्याची आवश्यकता असते. आता जन्म दाखला मिळवण्यासाठी सरकारी कार्यालयात वारंवार जाण्याची गरज नाही. केंद्र सरकारच्या Civil Registration System (CRS) पोर्टलद्वारे अनेक राज्यांमध्ये घरबसल्या ऑनलाइन अर्ज करण्याची सुविधा उपलब्ध आहे. या लेखात अर्जाची प्रक्रिया, आवश्यक कागदपत्रे आणि महत्त्वाची माहिती जाणून घेऊया.
जन्म दाखला म्हणजे काय? | What is a Birth Certificate?
जन्म दाखला हा व्यक्तीच्या जन्माची अधिकृत सरकारी नोंद असलेला दस्तऐवज आहे. यामध्ये खालील माहिती असते.
- व्यक्तीचे नाव
- जन्मतारीख
- जन्मस्थान
- आई-वडिलांची माहिती
- नोंदणी क्रमांक
- नोंदणी कार्यालय
जन्म दाखल्यासाठी आवश्यक कागदपत्रे | Documents Required for Birth Certificate
अर्ज करताना खालील कागदपत्रांची आवश्यकता लागू शकते.
- रुग्णालयाचे जन्म प्रमाणपत्र किंवा डिस्चार्ज स्लिप
- पालकांचे आधार कार्ड
- पत्त्याचा पुरावा
- मोबाईल नंबर
- ई-मेल आयडी
- उशिरा नोंदणी असल्यास संबंधित प्राधिकरणाची परवानगी किंवा आवश्यक प्रतिज्ञापत्र (लागू असल्यास)
जन्म दाखल्यासाठी ऑनलाइन अर्ज कसा करावा? | How to Apply Birth Certificate Online?
भारत सरकारच्या Civil Registration System (CRS) पोर्टलद्वारे अनेक राज्यांमध्ये जन्म नोंदणी व जन्म प्रमाणपत्रासाठी ऑनलाइन अर्ज करण्याची सुविधा उपलब्ध आहे. खालील स्टेप्स फॉलो करून तुम्ही घरबसल्या अर्ज करू शकता.
Step 1: Visit the Official CRS Portal | अधिकृत CRS पोर्टलला भेट द्या
सर्वप्रथम अधिकृत CRS Portal उघडा आणि नवीन वापरकर्ता असल्यास Register पर्यायावर क्लिक करा.
Step 2: Register a New Account | नवीन खाते तयार करा
- नाव (Name)
- मोबाईल नंबर
- ई-मेल आयडी
- राज्य व जिल्हा
- Username आणि Password तयार करा
नोंदणी पूर्ण झाल्यानंतर OTP द्वारे खाते सत्यापित करा.
Step 3: Login to CRS Portal | CRS Portal वर लॉगिन करा
नोंदणीकृत Username आणि Password वापरून पोर्टलमध्ये लॉगिन करा.
Step 4: Select Birth Registration | जन्म नोंदणीचा पर्याय निवडा
डॅशबोर्डमध्ये Birth Registration किंवा Apply for Birth Certificate पर्यायावर क्लिक करा.
Step 5: Fill in the Application Form | अर्जाचा फॉर्म भरा
खालील माहिती अचूक भरा.
- बाळाचे नाव (असल्यास)
- जन्म तारीख
- जन्माची वेळ
- जन्मस्थान
- आई-वडिलांची माहिती
- कायमचा पत्ता
- रुग्णालयाची माहिती (लागू असल्यास)
Step 6: Upload Required Documents | आवश्यक कागदपत्रे अपलोड करा
स्कॅन केलेली आवश्यक कागदपत्रे अपलोड करा.
- हॉस्पिटल डिस्चार्ज स्लिप किंवा जन्माचा पुरावा
- पालकांचे आधार कार्ड
- पत्त्याचा पुरावा
- इतर आवश्यक कागदपत्रे (लागू असल्यास)
Step 7: Review and Submit | माहिती तपासून अर्ज सबमिट करा
अर्जातील सर्व माहिती पुन्हा तपासा आणि Submit बटणावर क्लिक करा.
Step 8: Save the Application Number | अर्ज क्रमांक जतन करा
अर्ज यशस्वीरीत्या सबमिट झाल्यानंतर Application Reference Number किंवा Acknowledgement Number मिळेल. भविष्यात अर्जाची स्थिती तपासण्यासाठी हा क्रमांक सुरक्षित ठेवा.
Step 9: Track Application Status | अर्जाची स्थिती तपासा
CRS Portal वर लॉगिन करून Application Status विभागात Reference Number टाकून अर्जाची सद्यस्थिती तपासू शकता. मंजुरीनंतर संबंधित स्थानिक प्राधिकरणाकडून जन्म प्रमाणपत्र उपलब्ध करून दिले जाते.
अर्जाची स्थिती (Application Status) कशी तपासाल?
CRS Portal वर Login करून Application Status विभागात जाऊन Reference Number टाकून अर्जाची सद्यस्थिती पाहू शकता. अर्ज मंजूर झाल्यानंतर संबंधित स्थानिक प्राधिकरणाच्या प्रक्रियेनुसार प्रमाणपत्र उपलब्ध करून दिले जाते.
जन्म नोंदणीसाठी महत्त्वाची सूचना
- जन्म झाल्यानंतर शक्यतो 21 दिवसांच्या आत नोंदणी करणे सोयीचे ठरते.
- विलंब झाल्यास अतिरिक्त कागदपत्रे किंवा स्थानिक नोंदणी अधिकाऱ्यांची प्रक्रिया लागू होऊ शकते.
- प्रत्येक राज्यातील नियमांमध्ये काही प्रमाणात फरक असू शकतो. त्यामुळे स्थानिक नोंदणी कार्यालयाच्या सूचनांचे पालन करावे.
Birth Certificate चे उपयोग
- आधार कार्ड
- पासपोर्ट
- शाळा प्रवेश
- शिष्यवृत्ती
- सरकारी योजना
- मतदान नोंदणी
- नोकरीसाठी कागदपत्रे
- बँक खाते
ऑनलाइन अर्ज करण्यासाठी अधिकृत पोर्टल
ऑनलाइन अर्ज करण्यासाठी भारत सरकारच्या CRS पोर्टलचा वापर केला जातो.
अधिकृत वेबसाईट: इथे क्लिक करा
