या शासन निर्णयात विशेषतः अनुसूचित जाती तसेच नवबौद्ध प्रवर्गातील लाभार्थी महिलांसाठी उपलब्ध निधीचा विनियोग करण्याबाबत स्पष्ट सूचना देण्यात आल्या आहेत.
महिला व बाल विकास विभागाची जबाबदारी नोंदणी झालेल्या लाभार्थी महिलांची छाननी करून पात्र लाभार्थींनाच योजनेचा लाभ मिळत आहे याची खात्री करणे अशी निश्चित करण्यात आली आहे.
मुख्यमंत्री माझी लाडकी बहीण योजना : पात्र महिला कोण?
महाराष्ट्र शासनाच्या अधिकृत पोर्टलनुसार मुख्यमंत्री माझी लाडकी बहीण योजनेचा लाभ घेण्यासाठी खालील पात्रता अटी पूर्ण करणे आवश्यक आहे.
पात्र महिलांसाठी अधिकृत अटी
- महिला महाराष्ट्र राज्याची रहिवासी असणे आवश्यक आहे.
- योजनेसाठी विवाहित, विधवा, घटस्फोटित, परित्यक्ता आणि निराधार महिला पात्र आहेत.
- कुटुंबातील केवळ एक अविवाहित महिला या योजनेसाठी पात्र आहे.
- महिलेचे किमान वय 21 वर्षे पूर्ण झालेले असावे आणि कमाल वय 65 वर्षांपर्यंत असावे.
- लाभार्थी महिलेचे स्वतःचे आधार लिंक असलेले बँक खाते असणे आवश्यक आहे.
- लाभार्थी महिलेच्या कुटुंबाचे वार्षिक उत्पन्न ₹2.50 लाखांपेक्षा जास्त नसावे.
उत्पन्नाच्या दाखल्याबाबत
अधिकृत पोर्टलनुसार:
- पिवळे किंवा केशरी रेशन कार्ड असल्यास स्वतंत्र उत्पन्न प्रमाणपत्राची आवश्यकता नाही.
- शुभ्र रेशन कार्ड किंवा रेशन कार्ड नसल्यास वार्षिक उत्पन्न ₹2.50 लाखांपर्यंत असल्याचे प्रमाणपत्र आवश्यक आहे.
मुख्यमंत्री माझी लाडकी बहीण योजना : अपात्र महिला कोण?
शासनाच्या अधिकृत मार्गदर्शक सूचनांनुसार खालील परिस्थितीत महिला किंवा तिचे कुटुंब योजनेच्या लाभासाठी अपात्र ठरू शकते.
कुटुंबातील सदस्य सरकारी नोकरीत असल्यास
ज्या कुटुंबातील सदस्य नियमित/कायम कर्मचारी म्हणून केंद्र सरकार, राज्य सरकार, सरकारी विभाग, उपक्रम, मंडळ किंवा स्थानिक स्वराज्य संस्थेत कार्यरत आहेत, किंवा निवृत्तीनंतर पेन्शन घेत आहेत, अशा कुटुंबांना योजनेच्या अपात्रता निकषांचा सामना करावा लागू शकतो.
इतर सरकारी आर्थिक योजनेतून ₹1,500 किंवा त्यापेक्षा जास्त लाभ
जर लाभार्थी महिला शासनाच्या इतर विभागामार्फत राबविण्यात येणाऱ्या आर्थिक योजनेतून दरमहा ₹1,500 किंवा त्यापेक्षा जास्त रकमेचा लाभ घेत असेल, तर ती अपात्र ठरते.
कुटुंबाचे वार्षिक उत्पन्न ₹2.50 लाखांपेक्षा जास्त असल्यास
लाभार्थी कुटुंबाचे वार्षिक उत्पन्न ₹2.50 लाखांपेक्षा जास्त असल्यास योजनेच्या पात्रता निकषांची पूर्तता होत नाही. अधिकृत पोर्टलवरही वार्षिक उत्पन्नाची कमाल मर्यादा ₹2.50 लाख दिली आहे.
कुटुंबातील सदस्य आयकरदाता असल्यास
योजनेच्या शासन निर्णयातील अपात्रता निकषांमध्ये कुटुंबातील सदस्य आयकरदाता असणे हा निकष समाविष्ट करण्यात आला आहे.
महत्त्वाची अपडेट : 5 एकर शेतीची अट
जुन्या शासन निर्णयातील कुटुंबातील सदस्यांच्या संयुक्त नावावर 5 एकरपेक्षा जास्त शेतजमीन असल्यास अपात्र ठरण्याची अट नंतरच्या सुधारणेत वगळण्यात आली आहे. त्यामुळे सध्या ही अट अपात्रतेच्या यादीत दाखवताना काळजी घ्यावी.
नवविवाहित महिलांसाठी महत्त्वाची माहिती
नवविवाहित महिलेचे नाव रेशन कार्डवर लगेच समाविष्ट झालेले नसल्यास, शासनाने त्यासाठी स्वतंत्र तरतूद केली आहे. अधिकृत कागदपत्रांच्या माहितीनुसार, अशा परिस्थितीत विवाह प्रमाणपत्र असलेल्या नवविवाहितेच्या पतीचे रेशन कार्ड उत्पन्नाच्या दाखल्यासाठी ग्राह्य धरले जाऊ शकते.
आवश्यक कागदपत्रे
अधिकृत लाडकी बहीण पोर्टलनुसार सामान्यतः खालील कागदपत्रांची आवश्यकता असते:
- आधार कार्ड
- अधिवास प्रमाणपत्र किंवा स्वीकार्य पर्यायी कागदपत्र
- उत्पन्नाचा दाखला / पात्र रेशन कार्ड
- आधार लिंक असलेल्या बँक खात्याची माहिती
- लाभार्थी महिलेचे हमीपत्र
- फोटो
थोडक्यात : पात्र की अपात्र?
| पात्र महिला | अपात्रतेची प्रमुख कारणे |
|---|---|
| महाराष्ट्राची रहिवासी महिला | कुटुंबाचे उत्पन्न ₹2.50 लाखांपेक्षा जास्त |
| वय 21 ते 65 वर्षे | कुटुंबातील सदस्य आयकरदाता |
| विवाहित महिला | काही निर्धारित सरकारी नोकरी/पेन्शन निकष |
| विधवा महिला | इतर सरकारी आर्थिक योजनेतून ₹1,500 किंवा त्यापेक्षा जास्त लाभ |
| घटस्फोटित महिला | योजनेच्या इतर अपात्रता अटी लागू असल्यास |
| परित्यक्ता महिला | पात्रता निकष पूर्ण न झाल्यास |
| निराधार महिला | पात्रता निकष पूर्ण न झाल्यास |
| कुटुंबातील केवळ एक अविवाहित महिला | लागू अपात्रता निकष पूर्ण झाल्यास अपात्र |
महत्त्वाची सूचना
अधिकृत पात्रता/अपात्रता तपासताना नवीनतम शासन निर्णय आणि अधिकृत लाडकी बहीण पोर्टलवरील माहितीच अंतिम मानावी. 12 ऑगस्ट 2026 च्या शासन निर्णयात प्रामुख्याने अनुसूचित जाती घटकातील पात्र लाभार्थी महिलांसाठी जुलै 2026 च्या लाभासाठी ₹344.74 कोटी निधी मंजूर करण्याबाबत माहिती आहे; त्यात संपूर्ण पात्रता-अपात्रता यादी पुन्हा दिलेली नाही.
अधिकृत लाडकी बहीण पोर्टल: ladakibahin.maharashtra.gov.in